फिनटेकमा खेतान समूहको प्रवेश, फोनपेको १४ प्रतिशत सेयर खरिद

‘डिजिटल भुक्तानीसँगै अन्य वित्तीय प्लाटफर्म निर्माता कम्पनी एफवानसफ्टअन्तर्गत रहेको फोनपेको सेयर संरचना परिवर्तनका लागि दुवै पक्षले राष्ट्र बैंकसमक्ष पेस गरेको प्रस्ताव स्वीकृत भएको छ,’ राष्ट्र बैंकका एक उच्च अधिकारी भन्छन्, ‘प्रशासनिक काम पूरा गरेर सम्बन्धितलाई औपचारिक जानकारी दिनेछौं ।’

राष्ट्र बैंकको स्वीकृतिसँगै खेतानले व्यक्तिगत रूपमा १४ प्रतिशत सेयर किन्ने भएका छन् । यसबाहेक उनकै संलग्नता रहेको र्‍यापिड इन्भेस्टमेन्टले १ प्रतिशत, नेपाल इम्प्याक्ट फन्ड वानले २ प्रतिशत, नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर फन्डले १ प्रतिशत, नेपाल इम्प्याक्ट ग्लोबल इक्विटी फन्ड वानले १ प्रतिशत, स्वेडा इन्भेस्टमेन्टले ०.५ प्रतिशत र लक्ष्मी माइक्रो इन्भेस्ट प्रालिले थप ०.५ प्रतिशत सेयर किन्नेछन् । त्यसैगरी, डिजे श्रेष्ठले ०.०७ प्रतिशत र जीजीसी इन्भेस्टमेन्ट्स प्रालिले ०.३ प्रतिशत सेयर खरिद गर्दै छन् । पर्सा होल्डिङ्स प्रालि नामक कम्पनीले २ प्रतिशत सेयर किन्ने छ ।

फोनपेमा एफवानसफ्ट र सूचना प्रविधि विज्ञ असगर अलीको लगानी छ । एफवानसफ्ट अन्तर्गतको १४.३७ प्रतिशत र अलीअन्तर्गतको ८ प्रतिशत सेयर खेतानसहितका १० लगानीकर्ताले खरिद गरेका हुन् । २२.३७ प्रतिशत सेयर १ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँमा कारोबार भएको हो । यो कारोबारसँगै फोनपेको मूल्यांकन ६ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ ।

डिजिटल भुक्तानीका लागि २६ माघ २०७६ मा राष्ट्र बैंकबाट सञ्चालन अनुमति पाएको यो कम्पनीको चुक्ता पुँजी ५० करोड ५० लाख रुपैयाँ रहेको छ ।

नेपालको डिजिटल भुक्तानी प्रणालीमा वर्चस्व जमाएको फोनपेमा खेतान समूहको प्रवेशलाई रणनीतिक रूपमा हेरिएको छ । खेतान ग्रुप बैंक तथा वित्तीय संस्था, बिमा र पुँजी बजार क्षेत्रमा लगानी गर्ने नेपालको ठूलो औद्योगिक घराना मानिन्छ । खेतान समूहले पछिल्लो समय गोर्खा ब्रुअरी र कार्ल्सबर्ग इन्डियामा रहेको आफ्नो लगानी फिर्ता लिँदै वित्तीय क्षेत्रमा ध्यान केन्द्रित गरेको छ । समूहले केही समयअघि मात्रै गोर्खा र कार्ल्सबर्गमा रहेको आफ्नो सेयर १ खर्ब रुपैयाँमा बेचेको थियो ।‘फोनपेमा लगानी गर्ने प्रक्रिया चलिरहँदा नै खेतानले हालै १.२६ अर्ब रुपैयाँमा लक्ष्मी बैंकको ५.२१ प्रतिशत प्रमोटर सेयर पनि किनिसकेका छन् । अब उनीसँग बैंकको कुल ७.५ प्रतिशत सेयर स्वामित्व पुगेको छ,’ राष्ट्र बैंक स्रोतले भन्यो ।

हाल राजेन्द्र खेतानकै मुख्य लगानीमा लक्ष्मी सनराइज बैंक, एभरेस्ट हिमालयन इन्स्योरेन्स, म्युचुअल फन्ड कम्पनी, भेन्चर क्यापिटललगायत विभिन्न कम्पनी सञ्चालनमा छन् । वित्तीयसँगै वित्तीय–प्रविधि क्षेत्रमा उनी प्रखर रूपमा लागिपरेको देखिन्छ । नेपालको डिजिटल भुक्तानी प्रणालीमा वर्चस्व कायम गरेको फोनपेमा खेतान प्रवेश गर्न सफल भएका हुन् ।

आधुनिक बैंकिङ (डिजिटल बैंकिङ) मार्फत वित्तीय सेवा तथा पहुँचबाट वञ्चित रहेका समाजका तल्लो वर्गसम्म बैंकिङ सेवा पुर्‍याउने उद्देश्यले फोनपेमा लगानी गर्ने निर्णय गरेको राजेन्द्र खेतान बताउँछन् । ‘म र मेरो समूहका लागि वित्तीय क्षेत्रमा लगानी नयाँ होइन,’ उनी भन्छन्, ‘अहिलेको समयमा तीव्र रूपमा वित्तीय सेवा विस्तार गर्ने माध्यमका रूपमा डिजिटल बैंकिङ अघि आएको छ । हामीले पनि बैंकको ब्याकअपमा डिजिटल बैंकिङमार्फत वित्तीय सेवा विस्तार गर्न चाहेका छौं ।’

भौतिक रूपमा उपस्थितिबिनै एपको माध्यमबाट समाजका तल्लो वर्गले पनि सजिलै वित्तीय सेवा लिन सक्ने सेवा विस्तार गर्ने लक्ष्य रहेको खेतान बताउँछन् । ‘सेयरमा लगानीका लागि करिब ७० लाखले डिम्याट खाता खोलिसकेका छन्, उनीहरूलाई चाहिने सबै प्रकारका वित्तीय सेवा पनि एपबाटै उपलब्ध गराउने हाम्रो उद्देश्य हो,’ उनले थपे ।

फोनपेमा यसअघि पनि लगानी भित्र्याउने प्रयास भएको थियो । तीन वर्षअघि फोनपेको माउ कम्पनी एफवानसफ्टले डोल्मा इम्प्याक्ट फन्डलाई आफ्नो २० प्रतिशत सेयर बेच्ने तयारी गरेको थियो । त्यो बेला २ अर्ब कुल मूल्यांकनमा डोल्मासँग समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भए पनि राष्ट्र बैंकले स्वदेशी लगानीकर्तालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने निर्देशन दिएपछि त्यो कारोबार रोकियो । ‘त्यो बेला डोल्मा मात्र होइन, इन्टरनेसनल फाइनान्स कर्पोरेसन (आईएफसी) ले पनि चासो देखाएको थियो,’ फोनपेको तत्कालीन सेयर संरचनाको प्रयासबारे जानकार राष्ट्र बैंकका एक अधिकारी भन्छन्, ‘तर, उनीहरूले २० प्रतिशत किन्न खोजेका थिए । हामीले भुक्तानीसम्बन्धी कार्य गर्ने संस्थालाई प्रदान गरिने अनुमति नीति २०७९’ मा कि शतप्रतिशत विदेशी लगानी हुनुपर्ने कि त स्वदेशी कम्पनीमा १५ प्रतिशतभन्दा बढी विदेशी लगानी हुन नहुने व्यवस्था गरेपछि उनीहरू पन्छिए । त्यो सेयर अहिले खेतानले हात पार्न सफल भएका हुन् ।’