२६ साउन,काठमाडौं । बैंकिङ प्रणालीमा अधिक तरलता कायम रहँदा निक्षेपसँगै कर्जाको ब्याजदर पनि घट्दै गएको छ । वाणिज्य बैंकहरूको औसत आधारदर ५ प्रतिशतभन्दा तल झरेपछि कर्जाको ब्याजदर न्यूनतम ५ प्रतिशतको हाराहारीमा आएको हो ।
बैंकहरूले साउन महिनाका लागि सार्वजनिक गरेको ब्याजदरअनुसार वाणिज्य बैंकहरूको औसत आधारदर ४ दशमलव ९४ प्रतिशतमा झरेको छ । २०८२ असारमा यस्तो आधारदर ५ दशमलव ४१ प्रतिशत थियो ।
निक्षेपको ब्याजदर घटेसँगै बैंकहरूको लागत कम भएकाले आधारदरमा पनि कमी आएको हो । बैंकहरूले आधारदरमा निश्चित प्रिमियम थप गरी कर्जाको ब्याजदर निर्धारण गर्छन् । राष्ट्र बैंकको आधारदर निर्धारणसम्बन्धी कार्यविधिअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले आफ्नो लागतमा शून्य दशमलव ७५ प्रतिशत प्रतिफलसमेत जोडेर आधारदर निर्धारण गर्ने व्यवस्था छ ।
२०८३ असारमा वाणिज्य बैंकहरूमध्ये सबैभन्दा कम आधारदर स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको ४ दशमलव २१ प्रतिशत रहेको छ । बैंकले न्यूनतम १ प्रतिशत प्रिमियम थप गरी कर्जा दिने जनाएको छ । यसअनुसार बैंकको न्यूनतम कर्जाको ब्याजदर ५ दशमलव २१ प्रतिशत कायम हुनेछ । बैंकले अधिकतम ३ दशमलव ५० प्रतिशतसम्म प्रिमियम थप गर्ने जनाएको छ ।
त्यस्तै, सबैभन्दा बढी आधारदर रहेको हिमालयन बैंकले न्यूनतम २ प्रतिशत प्रिमियम थप गरी कर्जा प्रवाह गर्ने जनाएको छ । बैंकको आधारदर ५ दशमलव ३९ प्रतिशत रहेकाले न्यूनतम कर्जाको ब्याजदर ७ दशमलव ३९ प्रतिशत कायम हुने देखिन्छ ।
राष्ट्र बैंकको निर्देशनअनुसार बैंकहरूले पछिल्लो तीन महिनाको औसत आधारदरका आधारमा कर्जाको ब्याजदर निर्धारण गर्छन् । प्रत्येक त्रैमासमा आधारदर घटे कर्जाको ब्याजदर स्वतः घट्ने र बढेमा बढ्ने व्यवस्था छ । कर्जा सम्झौतामा तोकिएको प्रिमियमदर भने परिवर्तन गर्न पाइँदैन ।
२०८३ असारमा आठवटा वाणिज्य बैंकको आधारदर ५ प्रतिशतभन्दा तल झरेको छ । अघिल्लो वर्ष २०८२ असारमा भने एउटा बैंकको मात्रै आधारदर ५ प्रतिशतभन्दा कम थियो । यसले पछिल्लो एक वर्षमा बैंकहरूको कर्जा लागत उल्लेख्य रूपमा घटेको देखाउँछ ।
पूर्वबैंकर अनलराज भट्टराईका अनुसार निक्षेपको ब्याजदर घट्दै जाँदा बैंकहरूको लागत कम भएकाले आधारदर घटेको हो । यसले व्यवसायी तथा अन्य ऋणीलाई तुलनात्मक रूपमा सस्तो ब्याजदरमा कर्जा लिन सक्ने अवस्था सिर्जना गरेको उनको भनाइ छ ।
उनले बैंकमा उपलब्ध पूँजी परिचालन हुन सके अर्थतन्त्रलाई थप चलायमान बनाउन सकिने बताए । तर अहिले ब्याजदरभन्दा पनि बैंकहरूको कर्जा प्रवाह गर्नसक्ने क्षमता र व्यवसायीहरूको कमजोर विश्वासका कारण कर्जाको माग तथा प्रवाह अपेक्षाअनुसार बढ्न नसकेको उनको भनाइ छ ।
