काठमाडौं, असार ३ गते — रेवती नेपाल ले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) र डिजिटल प्रविधिको प्रभावकारी प्रयोगमार्फत नेपालको अर्थतन्त्रलाई थप सबल, आधुनिक र प्रतिस्पर्धी बनाउन सकिने बताएका छन्।
एआई डिजिटल फाइनान्स समिट मा बोल्दै उनले वित्तीय क्षेत्र विश्वव्यापी रूपमा तीव्र डिजिटल रूपान्तरणतर्फ अग्रसर रहेको उल्लेख गर्दै नेपालले पनि यस परिवर्तनलाई अवसरका रूपमा ग्रहण गर्नुपर्ने बताए। उनका अनुसार विशेषगरी नयाँ पुस्ताले एआई तथा डिजिटल प्रणालीको अधिकतम उपयोग गर्दै आर्थिक तथा वित्तीय क्षेत्रको रूपान्तरणमा सक्रिय भूमिका खेल्न आवश्यक छ।
उनले डिजिटल बैंकिङ, अनलाइन वित्तीय सेवा, डाटा विश्लेषण तथा एआईमा आधारित प्रणालीहरूको प्रयोगले वित्तीय सेवाको गुणस्तर, पहुँच र प्रभावकारिता अभिवृद्धि गर्ने बताए। बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले सेवा प्रवाह, जोखिम व्यवस्थापन, ग्राहक विश्लेषण तथा निर्णय प्रक्रियामा एआईको प्रयोग बढाइरहेको उल्लेख गर्दै नेपालमा पनि यसलाई व्यवस्थित र प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरे।
कार्यकारी निर्देशक नेपालले भविष्यको बैंकिङ प्रणाली डाटा र प्रविधिमा आधारित हुने भन्दै तथ्य र विश्लेषणमा आधारित निर्णय प्रणाली (डेटा–ड्रिभन डिसिजन मेकिङ) लाई संस्थागत गर्नुपर्नेमा जोड दिए। एआईको प्रयोगबाट ठूलो परिमाणमा रहेका सूचनाहरूलाई छिटो, सुरक्षित र प्रभावकारी रूपमा विश्लेषण गर्न सकिने भएकाले नीति निर्माणदेखि सेवा प्रवाहसम्मका कार्यहरू थप सहज बन्ने उनले बताए।
उनका अनुसार एआई पोर्टल तथा स्मार्ट डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत बैंकभित्रका विभिन्न सूचना तथा तथ्यांकलाई एकीकृत र व्यवस्थित गर्न सकिन्छ। यसले कर्मचारीलाई आवश्यक सूचना छिटो उपलब्ध गराउनुका साथै सेवाग्राहीको आवश्यकता बुझ्न र संस्थागत कार्यक्षमता अभिवृद्धि गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरे।
नेपालले एआईको प्रयोगले ग्राहकको व्यवहार, कारोबार प्रवृत्ति तथा वित्तीय अवस्थाको विश्लेषण गर्न सहज हुने उल्लेख गर्दै यसका आधारमा जोखिम मूल्याङ्कन, ग्राहक रेटिङ तथा सेवा आवश्यकताको वैज्ञानिक विश्लेषण गर्न सकिने बताए। यसले वित्तीय संस्थाहरूलाई थप प्रभावकारी र ग्राहकमैत्री सेवा प्रदान गर्न मद्दत पुग्ने उनको भनाइ थियो।
वित्तीय समावेशीकरणलाई सुदृढ बनाउन पनि एआई र डिजिटल प्रविधिको महत्वपूर्ण भूमिका रहने उल्लेख गर्दै उनले ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रका नागरिकलाई डिजिटल माध्यममार्फत वित्तीय सेवामा जोड्न सके आर्थिक गतिविधि विस्तार हुनुका साथै वित्तीय पहुँच बढ्ने बताए।
यसैबीच, प्रविधिको बढ्दो प्रयोगसँगै साइबर सुरक्षा, डाटा गोपनीयता र डिजिटल साक्षरतामा विशेष ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँदै उनले सम्भावित जोखिम व्यवस्थापनका लागि सक्षम नियामकीय संरचना तथा दक्ष जनशक्ति विकास अपरिहार्य रहेको बताए।
उनले नेपालको बैंकिङ तथा वित्तीय क्षेत्रलाई भविष्यउन्मुख, प्रविधिमैत्री र प्रतिस्पर्धी बनाउन एआई, डिजिटलाइजेसन तथा डाटा–आधारित निर्णय प्रणालीलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिए। यसबाट सेवा प्रवाहमा सुधार, सञ्चालन लागतमा कमी, ग्राहक सन्तुष्टिमा वृद्धि तथा समग्र अर्थतन्त्रको आधुनिकीकरणमा महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने विश्वास व्यक्त गरे।
