शिलान्यास गर्दा दमक भ्यु टावर, उद्घाटन गर्दा व्यापारिक कम्प्लेक्स

प्रधानमन्त्री केपी ओलीले आइतबार झापाको दमक नगरपालिका– ३ मा बनेको १८ तले भ्यु टावरको उद्घाटन गरेका छन् । निर्माण सम्पन्न हुँदासम्म सहरी विकास मन्त्रालयले दमक भ्यु टावरको नाममा बजेट विनियोजन गरेको थियो । तर, भ्यु टावरको आलोचना भएपछि भने उद्घाटनका क्रममा नाम फेरेर दमक व्यापारिक कम्प्लेक्स राखिएको छ ।

उद्घाटनका क्रममा ओलीले ‘भ्यु’ मात्र हेर्ने टावर भनेर आलोचना गरे पनि यो व्यापारिक कम्प्लेक्स भएको बताए । उनले शिलान्यास गर्दा दमक भ्यु टावरको नाममा शिलान्यास गरेका थिए । यसको आलोचनापछि भने सहरी विकास मन्त्रालय यसको नाम दमक व्यापारिक कम्प्लेक्स राखेर उद्घाटन गरेको छ ।

ओलीले भ्यु टावर उद्घाटन ठुलो कार्यसफलता भएको दाबी गरे । उनले यस्तो अग्लो व्यापारिक कम्प्लेक्स देशभर कतै नभएको पनि बताए । ‘यस्तो ठुलो व्यापारिक कम्प्लेक्स देशभर कतै छैन । पहिला बुझ्नलाई समय लाग्छ,’ उनले भने, ‘मलेसियामा टुइन टावर बनाउँदा माथिरको आलोचना गरे । दुबईमा बुर्जखलिफा बनाउँदा पनि आलोचना भयो । अहिले टुइन टावर मलेसियाको प्रतिमा बनेको छ, आज महŒव बुझ्दै छन् ।’

व्यापारिक कम्प्लेक्स दमक र झापाकै पहिचान बन्ने ओलीले दाबी गरे । भ्यु टावरले विकासका सम्भावना खुल्ने दाबी गर्दै उनले दमकलाई स्मार्ट र आधुनिक सहर बनाउने बताए । अब यहाँका मानिस हङकङ, स्विट्जरल्यान्डजस्ता मुलुक घुम्न जान नपर्ने उनले बताए । दमक बजारमा ल्यान्डपुलिङ र हाउसपुलिङको सम्भावना नभएकाले आफूले भ्यु टावर सहरभन्दा केही टाढा गाउँमा बनाएको पनि दाबी गरे । ‘यो व्यापारिक कम्प्लेक्स जब चल्छ अनि हेर्नुहोला कस्तो रहनेछ, के दिनेछ । यसले अझ चिज दिनेछ,’ उनले भने, ‘हामीले यसलाई मणि बनाएका छौँ, ढुंगा बनाएर फाल्दैनौँ ।’

ओलीले डेढ अर्बभन्दा बढी लागतको भ्यु टावर उद्घाटन गरिरहँदा भ्यु टावरसम्म पुग्ने धुलाम्मे र कच्ची सडकको यात्रा गर्दै स्थानीय आइपुगेका थिए । उद्घाटनका समयमा धुलो उड्छ भनेर पानी हालिएको थियो । २६ असार ०७६ मा ठेक्का सम्झौता भएको भ्यु टावरको निर्माण गत वर्षको माघमा सकिएको थियो । यसको निर्माणको जिम्मा चिनियाँ कम्पनी जेडसिजिआइइसी, आशिष र ओम साइराम जेभीले लिएका थिए । निर्माण सम्पन्न हुँदासम्म एक अर्ब ६३ करोड ५४ लाख रुपैयाँ खर्च भएको सहरी विकास मन्त्रालयले जनाएको छ । यो कम्प्लेक्समा दृश्यावलोकनसँगै व्यापारिक, व्यावसायिक, मनोरञ्जनात्मक र कर्पोरेट कार्य हुने सहरी विकास मन्त्रालयका सचिव गोपालप्रसाद सिग्देलले बताए ।

भ्यु टावरको प्रवेशसँगै मनोरञ्जनात्मक बगैँचा तथा बालबालिकाका लागि खेल्ने स्थान रहेको उनले बताए । भ्यु टावरमा ४० वटा चारपांग्रे सवारी र दुई सयवटा दुईपांग्रे सवारी पार्किङ गर्न मिल्ने सिग्देलले बताए । भ्यु टावरको पहिलो तलादेखि तेस्रो तलासम्म कमर्सियल रिटेल स्पेस, पाँचौँदेखि नौ तलासम्म कर्पोरेट स्पेस, दसौँदेखि १३औँ तलासम्म एक्जिबिसन र ग्यालरी तथा १४औँ र १५औँ तलामा रेस्टुरेन्ट र क्याफे चलाउन मिल्ने उनले बताए । त्यहाँदेखि माथि दृश्यावलोकन गर्न सकिने सिग्देलको भनाइ छ । यो कम्प्लेक्स स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास गर्ने दृष्टिकोणको आधार भएको बताए ।

प्लटिङ व्यवसायीले दिएका थिए जग्गादान
दमक– ३ स्थित दापगाछीमा बनेको भ्यु टावर दमक चोकदेखि करिब पाँच किलोमिटर उत्तर–पश्चिममा पर्छ । त्यो स्थान दमकको ग्रामीण क्षेत्रमा पर्छ । यस्तो ठाउँमा सरकारले जग्गा दलालको चंगुलमा पसेर अर्बौँको आयोजना ल्याएको छ । भ्यु टावर निर्माणका लागि जग्गा दलालले जग्गादान गरेका हुन् । शनिबार भ्यु टावरबारे जानकारी दिन गरिएको पत्रकार सम्मेलनमा परिचय गर्न नदिएको भन्दै जग्गादाता तथा ‘माँ पञ्चकन्या हाउजिङ प्रालि’का अध्यक्ष कृष्णराज खतिवडा रिसाएका थिए । उनी रिसाएपछि परिचय गर्न दिएको थियो ।

भ्यु टावरका जग्गादातामध्ये केवलीप्रसाद खरेल, टंकप्रसाद सिटौला, कृष्णराज खतिवडा, रुद्रप्रसाद दाहाल र दीपक प्रसाईं जग्गा व्यवसायी हुन् । उनीहरूबाट ०७३ मा चार बिघा १८ कट्ठा साढे सात धुर जग्गा प्राप्त भएको थियो । नगरपालिकाले प्रतिबद्धता गरेअनुसार पछि केही स्थानीयबाट थप जग्गा प्रप्त भएको थियो । यी पाँचजनाले भ्यु टावरलाई दिएको जग्गा उनीहरूको पुख्र्यौली वा पुरानो जग्गा होइन । भ्यु टावर बन्नु एक वर्षअघि स्थानीयबाट जग्गा सस्तोमा किनेर उनीहरूले भ्यु टावरलाई दान गरेका हुन् । जग्गा दिने ‘माँ पञ्चकन्या हाउजिङ प्रालि’ले घर जग्गाको कारोबार गर्छ । जसको सम्पर्क कार्यालय भ्यु टावरको ठिक अघि छ । भ्यु टावरका लागि जग्गा दिनुभन्दा एक वर्षअघि हाउजिङ प्रालि र यसका पाँच सञ्चालकले भ्यु टावरवरिपरि जग्गा खरिद गरेका थिए । उनीहरूले त्यहाँका स्थानीयको करिब १२ बिघा जग्गा सस्तोमा खरिद गरेका थिए । १२ बिघामध्येबाट चार बिघा १८ कट्ठा साढे सात धुर जग्गा उनीहरूले दिएका हुन् ।

भएन वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन र नक्सापास
भ्यु टावर निर्माणपूर्व गर्नुपर्ने सामान्य काम पनि हुन सकेको छैन । कुनै पनि ठुलो आयोजनाको काम सुरु गर्दा नै वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन (इआइए) गर्नुपर्छ । तर, दमकमा भ्यु टावर बनाउन उपयुक्त छ कि छैन भनेर वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकनसम्म गरिएन । निर्माण सुरु भएको पाँच वर्षसम्म पनि सुरुवाती कामसमेत भएको छैन । वन मन्त्रालयको वातावरण तथा जैविक विविधता महाशाखा प्रमुख मेघनाथ काफ्लेले ठुलो आयोजना निर्माण गर्नुअगावै प्रभाव मूल्यांकन गर्नुपर्ने बताए । सहरी विकास मन्त्रालयले भने वातावरण प्रभाव मूल्यांकनका लागि वन मन्त्रालयमा प्रस्ताव लगिएको र स्वीकृतिको तयारीमा रहेको दाबी गरेको छ । भ्यु टावरको दमक नगरपालिकाबाट नक्सापास भएको छैन । १८ तले भव्य संचरना निर्माण गर्दासमेत घरनक्सा पनि पास नगरिएको दमक नगरपालिकाकी उपप्रमुख रेगिना भट्टराई प्रसाईंले बताइन् ।

अझै बनेको छैन सञ्चालन मोडालिटी
दमक भ्यु टावर (बिजनेस कम्प्लेक्स)को भव्य उद्घाटनपछि अब यहाँ कस्तो व्यवसाय सञ्चालन होला ? यसको उत्तर सहरी विकास मन्त्रालयसँग पनि छैन । भ्यु टावर निर्माणको काम पूरा भएपछि सरकारले विशिष्ट संरचनाको सञ्चालन र व्यवस्थापन निजी क्षेत्रलाई दिने गरी विकास समिति (गठन) आदेश जारी गरिसकेको छ । जसअन्तर्गत दमकको भ्यु टावर पनि सञ्चालन हुनेछ । तर, भ्यु टावरमा कस्ता व्यापार तथा व्यवसाय सञ्चालन हुन्छ भन्ने मोडालिटी अझै तयार भएको छैन । सहरी विकास मन्त्रालयले सञ्चालन मोडालिटी बिस्तारै तयार गर्ने जवाफ दिएको छ । सहरी विकास मन्त्रालयका सचिव गोपालप्रसाद सिग्देलले दमक झापाको ठुलो व्यापारिक केन्द्र भएकाले त्यहीअनुसार अध्ययन गरेर भ्यु टावरको प्रयोग हुने बताए । उनले भ्यु टावरका सबै तला अलग–अलग प्रयोजनका लागि प्रयोग हुन सक्ने गरी निर्माण गरिएको बताए ।

‘व्यापारिक कम्प्लेक्सको उद्घाटन भनेको जे उद्देश्यका लागि बनेको हो, त्यसका लागि चाँडै अघि बढाउँछौँ । सरकारले विशिष्टीकृत संचरना सञ्चालनका लागि कार्यविधि पनि स्वीकृत गरेको छ । अब हामी यसलाई जे उद्देश्यले बनेको हो त्यसको सञ्चालनका लागि तत्काल अघि बढाउँछौँ,’ सचिव सिग्देलले भने, ‘व्यक्तिगत र निजी प्रतिष्ठानले निर्माण गरेजस्तो हुँदैन, सरकारी संरचनाको भाडामा लगाउने आफ्नै कार्यविधि हुन्छ । सबै कानुनी प्रक्रिया र विधि पूरा गर्न केही समय लाग्छ । हामी त्यसलाई तत्कालै अगाडि बढाउँछौँ ।’  चिरञ्जीवी घिमिरे